EN
یک درایو نیازمند ظرفیتی بیش از آنچه یک زنجیر تکی می‌تواند منتقل کند است. پاسخ آشکار، استفاده از دو زنجیر در کنار هم یا سه زنجیر است. دو برابر زنجیر، دو برابر ظرفیت.
این‌گونه عمل نمی‌کند و کمبود ظرفیت در تمامی داده‌های مهندسی سازندگان زنجیر به‌صورت رسمی منتشر شده است و به‌نام ضریب چندرشته‌ای
دو رشته ظرفیت دو برابر را فراهم نمی‌کنند. سه رشته ظرفیت سه‌برابر را به‌طور قابل‌توجهی فراهم نمی‌کنند. این شکاف با افزودن رشته‌های بیشتر گسترده‌تر می‌شود.
سه مکانیزم، همه مکانیکی و نه متالورژیکی.
اشتراک‌گذاری بار ناقص است. رشته‌ها توسط پین‌های مشترک به هم متصل شده‌اند، اما یکسان نیستند. تحمل ساخت به این معنی است که یک رشته کمی کوتاه‌تر یا سفت‌تر از دیگری است و رشته‌ی سفت‌تر بار بیشتری را تحمل می‌کند. در طول عمر سیستم، بارها با ساییدگی سریع‌تر رشته‌ی سفت‌تر به تدریج برابر می‌شوند، اما در هر لحظه‌ی معین توزیع بار نامتعادل است.
هماهنگی دندانه‌های چرخ‌دنده. چرخ‌دنده‌ی دوگانه در یک عملیات واحد بریده می‌شود، بنابراین هماهنگی خوبی دارد، اما کامل نیست. هر خطای زاویه‌ای بین ردیف‌های دندانه به این معنی است که یک ردیف کمی زودتر از دیگری درگیر می‌شود.
خم‌شدن محور. چرخ‌دنده‌ی پهن‌تر در فاصله‌ی دورتری از یاتاقان قرار دارد یا بخش وسیع‌تری از محور را پوشش می‌دهد. خم‌شدن محور تحت بار، چرخ‌دنده را مایل می‌کند و این امر باعث می‌شود رشته‌ی بیرونی بار بیشتری نسبت به رشته‌ی داخلی تحمل کند. این مکانیسم با افزایش تعداد رشته‌ها بدتر می‌شود، زیرا چرخ‌دنده‌ی سه‌گانه از چرخ‌دنده‌ی دوگانه پهن‌تر است.
روش انجام کار ساده است، به شرطی که وجود این ضریب را بدانید:
۱. نیروی کشش زنجیر مورد نیاز را محاسبه کنید
۲. آن را بر عامل چندرشته‌ای مربوط به تعداد رشته‌ها تقسیم کنید
۳. اندازه‌ای از زنجیر را انتخاب کنید که ظرفیت اسمی آن با مقدار اصلاح‌شده مطابقت داشته باشد
خطای اساسی، صرف‌نظر کردن از مرحلهٔ ۲ است. طراحی‌کننده‌ای که برای یک زنجیر تک‌رشته سه برابر ظرفیت نیاز دارد و زنجیر سه‌رشته‌ای (تریپلکس) مشخص می‌کند، از روز اول در حال بهره‌برداری از سیستم بالاتر از ظرفیت اسمی آن خواهد بود.
عامل‌های چندرشته‌ای را از داده‌های مهندسی تأمین‌کنندهٔ زنجیر خود برای سری خاص زنجیر استخراج کنید. این اعداد بسته به سازنده و نوع زنجیر کمی متفاوت هستند؛ بنابراین ترجیح می‌دهیم شما آن‌ها را مستقیماً جستجو کنید تا از ارائهٔ عددی بدون منبع دقیق خودداری شود.
محدودیت فضایی در قطر چرخ‌دندهٔ زنجیر. اگر سیستم انتقال باید درون قطری جای گیرد که یک زنجیر تک‌رشتهٔ بزرگ‌تر نمی‌تواند آن را پوشش دهد، راه‌حل چندرشته‌ای این مشکل را حل می‌کند. این رایج‌ترین دلیل مشروع برای استفاده از زنجیر چندرشته‌ای است.
محدودیت سرعت. زنجیری با گام بزرگ‌تر، در تعداد دندانه‌ی معین، اثر طنابی بیشتری دارد. اگر سرعت حرکت سیستم به‌قدری زیاد باشد که استفاده از زنجیری با گام بزرگ‌تر منجر به ایجاد لرزش شود، افزودن رشته‌ها به زنجیری با گام کوچک‌تر، اثر چندضلعی را کاهش می‌دهد.
پشتیبانی (ذخیره‌سازی) دلیلی برای انتخاب نیست. زنجیرهای چندرشته‌ای، پین‌های مشترکی دارند؛ بنابراین اگر یک پین خراب شود، کل مجموعه از کار می‌افتد. اما دو زنجیر جداگانه روی دو چرخ‌دنده‌ی جداگانه، قابلیت پشتیبانی فراهم می‌کنند. زنجیر دوگانه این ویژگی را ندارد.
هزینه. زنجیر سه‌گانه و چرخ‌دنده‌های سه‌گانه، در اکثر محدوده‌های اندازه، گران‌تر از یک زنجیر تک‌رشته با یک یا دو اندازه‌ی بزرگ‌تر هستند.
چرخ‌دنده‌های دو رشته‌ای
حساسیت به تنظیم موقعیت. یک زنجیر تک‌رشته مقدار کمی عدم هم‌ترازی چرخ‌دنده را می‌تواند تحمل کند. اما زنجیرهای چندرشته‌ای در این زمینه کمتر بردبارند، زیرا عدم هم‌ترازی، تقسیم بار — که از پیش کامل نیست — را مستقیماً بدتر می‌کند.
نگهداری. زنجیر چندرشته‌ای باید به‌صورت مجموعه‌ای جایگزین شود؛ نمی‌توان تنها یک رشته را عوض کرد.
بار واردبر روی محور. چرخ‌دنده‌ای با عرض بیشتر بار را در فاصله دورتری از یاتاقان وارد می‌کند. گشتاور نامتعادل بر روی شفت افزایش می‌یابد و شکست شفت یا یاتاقان ممکن است به جای زنجیر، عامل محدودکننده شود.
توصیهٔ کلی ما: اگر زنجیر تک‌رشته‌ای دو اندازه بزرگ‌تر در جای خود جا شود، از آن استفاده کنید. زنجیرهای چندرشته‌ای را تنها در مواردی به‌کار ببرید که ابعاد مکانی این کار را اجباری سازند، نه به‌عنوان روش پیش‌فرض برای افزایش ظرفیت.
به‌صورت خلاصه در قالب جدول تصمیم‌گیری:
| محدودیت | زنجیر چندرشته‌ای | زنجیر تک‌رشته‌ای بزرگ‌تر |
| قطر چرخ‌دنده توسط دستگاه محدود شده است | بله | No |
| سرعت حرکت بالا است و اثر طنابی (Chordal Action) مورد نگرانی قرار دارد | بله | No |
| کمترین هزینه برای ظرفیت مشخصی | No | بله |
| تحمل عدم هم‌ترازی چرخ دنده | ضعیف‌تر | بهتر |
| سادگی جایگزینی | مجموعه کامل به‌صورت یکپارچه | زنجیره تکی |
| بار اضافی روی شفت | بالاتر | پایین‌تر |
| پشتیبانی از خرابی تکی | هیچ‌کدام، پین‌ها مشترک هستند | هیچ‌کدام |
چرخ‌دنده‌های چندرشته‌ای با رابطه ثابت بین ردیف‌های دندانه ماشین‌کاری می‌شوند؛ به همین دلیل نمی‌توان یک سیستم دوبل را از دو چرخ دنده ساده که با هم بسته شده‌اند ساخت. ردیف‌های دندانه به‌درستی هم‌خط نخواهند بود و رشته‌ها با یکدیگر درگیر می‌شوند.
نکات کاربردی در مشخصات فنی:
پیکربندی هاب نوع A (صفحه‌ای، بدون هاب)، نوع B (هاب در یک طرف)، نوع C (هاب در هر دو طرف). چرخ‌دنده‌های چندرشته‌ای معمولاً از نوع B یا C هستند، زیرا بدنه پهن‌تر برای حمایت از شفت به هاب نیاز دارد.
ماده و سخت‌کاری. دندانه‌ها معمولاً در چرخ‌دنده‌های محرک و هر چرخ‌دنده‌ای با تعداد دندانه کم سخت‌کاری می‌شوند، زیرا بار دندانه‌ها متمرکز می‌گردد. در چرخ‌دنده‌های چندرشته‌ای این امر اهمیت بیشتری دارد، چرا که رشته‌ای که سهم بیشتری از بار را تحمل می‌کند، دندانه‌های ردیف خود را نیز بیشتر تحت ضربه قرار می‌دهد.
بуш مخروطی در مقابل سوراخ تمام‌شده. نصب با بуш مخروطی جایگزینی را در چرخ‌دنده‌های پهن بسیار آسان‌تر می‌کند؛ و این ویژگی ارزشمند است وقتی که چرخ‌دنده سنگین باشد.
از آنجا که اشتراک بار با عدم ترازبندی کاهش می‌یابد، درایوهای چندرشته‌ای نیاز به ترازبندی بهتری نسبت به درایوهای تک‌رشته‌ای دارند.
در زمان نصب سه مورد را بررسی کنید:
4. تراز محوری — چرخ‌دنده‌ها باید در یک صفحه قرار گرفته باشند. بررسی عملی آن با قرار دادن یک لبه صاف روی صورت هر دو چرخ‌دنده انجام می‌شود.
5. موازی‌بودن محورها — محورهای غیرموازی زنجیر را پیچ می‌دهند و بار را به‌صورت نامتعادل بر یک رشته وارد می‌کنند.
6.انحراف شفت تحت بار — در صورت بارگیری سنگین، اندازه‌گیری را با اندیکاتور دیال انجام دهید. شفتی که به‌صورت قابل‌مشاهده‌ای منحرف می‌شود، توزیع بار را نابود می‌کند.
در سیستم‌های انتقال با فاصلهٔ زیاد بین محورها، شاخهٔ شل زنجیر را پشتیبانی کنید. زنجیر چندشاخه‌ای که به‌صورت تاب‌خورده حرکت می‌کند، بارهای متناوبی را به شاخه‌های جداگانه وارد می‌کند.
زنجیر چندشاخه به‌همان شیوهٔ زنجیر تک‌شاخه ساییده می‌شود: سایش پین و بوش که به‌صورت افزایش طول مشاهده می‌شود. اندازه‌گیری نیز به همان روش و در مقایسه با همان محدوده‌ها انجام می‌شود.
دو تفاوت در عمل:
شاخه‌ها به‌صورت نامساوی ساییده می‌شوند. شاخه‌ای که بار بیشتری را تحمل کرده است، بیشتر کشیده می‌شود. اگر تنها یک شاخه را اندازه‌گیری کرده و در محدودهٔ مجاز قرار داشته باشد، سایر شاخه‌ها را نیز بررسی کنید؛ زیرا عملکرد کل سیستم انتقال به وضعیت بدترین شاخه وابسته است.
کل مجموعه را جایگزین کنید. شاخه‌ها از نظر مکانیکی به هم متصل‌اند و اضافه‌کردن یک شاخهٔ جدید در کنار شاخه‌های ساییده‌شده، تقریباً تمام بار را به خود جذب می‌کند. همین دلیلی است که در سیستم‌های ساییده‌شده، همراه با زنجیر باید چرخ‌دنده‌ها را نیز عوض کنید: زنجیر جدید روی چرخ‌دنده‌های ساییده‌شدهٔ چندشاخه از ابتدا بار را به‌صورت نامساوی بین ردیف‌ها توزیع می‌کند.
آیا می‌توانم رشتهٔ دومی به یک سیستم محرک تک‌رشته‌ای موجود اضافه کنم؟
خیر، مگر اینکه چرخ‌دنده‌ها را نیز عوض کنم. زنجیر دوبل نیازمند چرخ‌دندهٔ دوبل با ردیف‌های دندانه‌ای دقیقاً هماهنگ است.
آیا ظرفیت زنجیر دوبل دو برابر زنجیر ساده است؟
خیر. ضریب چندرشته‌ای را از داده‌های تأمین‌کنندهٔ زنجیر خود به کار ببرید. این عدد برای زنجیر دوبل کمتر از ۲ و برای زنجیر سه‌گانه کمتر از ۳ است.
آیا زنجیر سه‌گانه هرگز بر زنجیر سادهٔ بزرگ‌تر ارجحیت دارد؟
زمانی که قطر چرخ‌دنده محدود است یا سرعت آنقدر بالا است که استفاده از گام بزرگ‌تر باعث ایجاد عملکرد طنابی بیش از حد می‌شود. در غیر این صورت، معمولاً زنجیر تک‌رشته‌ای بزرگ‌تر ارزان‌تر و ساده‌تر در نگهداری است.
چرا یکی از رشته‌های زنجیر دوبل من سایش بیشتری داشت؟
عدم هم‌ترازی یا انحراف محور که بار را به‌صورت نامتعادل بر آن رشته وارد می‌کند. پیش از نصب زنجیر جایگزین، هم‌ترازی را بررسی کنید؛ در غیر این صورت زنجیر جدید نیز همین رفتار را از خود نشان خواهد داد.
آیا می‌توانم فقط رشتهٔ ساییده‌شده را تعویض کنم؟
خیر. رشته‌ها پین‌های مشترکی دارند و قابل جداسازی نیستند. کل زنجیر را جایگزین کنید.
آیا رشته‌های چندگانه روغن‌کاری بیشتری نیاز دارند؟
برای روغن‌کاری رشته‌های داخلی که به‌طور مستقیم قابل دسترسی نیستند، روغن‌کاری لازم است؛ این کار سخت‌تر از روغن‌کاری یک زنجیر تک‌رشته‌ای است. در روش‌های روغن‌کاری قطره‌ای یا دستی، مطمئن شوید که روغن واقعاً به رشته‌های داخلی رسیده است، نه فقط به رشته‌های خارجی.
شرکت تیان‌جین هائورونگشنگیه برای تجهیزات الکتریکی، ساخت‌کنندهٔ چرخ‌دنده‌های ساده، دوگانه و سه‌گانه با دندانه‌های سخت‌شده است که در انواع سوراخ تمام‌شده، سوراخ هدایت‌کننده و سوراخ مخروطی موجود هستند. گشتاور محرک، سرعت و فضای موجود برای نصب را برای ما ارسال کنید تا مشخص شود آیا استفاده از زنجیر چندرشته‌ای واقعاً مناسب‌ترین راه‌حل است یا اینکه استفاده از یک زنجیر تک‌رشته‌ای با ابعاد بزرگ‌تر از نظر هزینه مقرون‌به‌صرفه‌تر است.
